Kısa özet
- D-15 testi, renk körlüğünün türünü ayırmak için kullanılan bir sıralama testidir; plaka testinin tamamlayıcısıdır.
- Normal renk görüşüne sahip kişiler kapakları renk çemberindeki sırayla, yani maviden yeşile, sarıya, kırmızıya ve mora doğru dizer.
- Renk körlüğünde belirli renk çiftleri karıştırılır ve sıralama çemberin karşı tarafına atlar. Bu atlamaların yönü türü gösterir.
- Sonuç Vingrys ve King-Smith yöntemiyle hesaplanan açı, C indeksi ve S indeksiyle verilir.
Farnsworth D-15 testi nedir?
Farnsworth D-15, Amerikalı araştırmacı Dean Farnsworth tarafından 1947 yılında geliştirilen bir renk ayırt etme testidir. Testte aynı açıklıkta ve doygunlukta, yalnızca renk tonu farklı 15 kapak bulunur. Kapakların renkleri renk çemberinin çevresine eşit aralıklarla yerleştirilmiştir. Kişiden, sabit bir başlangıç kapağından başlayarak kapakları benzerliğe göre sıralaması istenir.
Plaka testi bir kişinin renk körlüğü olup olmadığını taramada güçlüdür. D-15 ise renk körlüğünün türünü ve şiddetini ayırmada kullanılır. Hafif renk zayıflığı olan pek çok kişi D-15 testini geçer; bu yüzden test, mesleki uygunluk değerlendirmelerinde de orta ve güçlü bozuklukları ayırmak için tercih edilir.
Bu testteki renkler nasıl belirlendi?
Kapak renkleri, D-15 kapaklarının bilimsel yayınlarda verilen CIE L*u*v* renk koordinatlarından hesaplandı ve standart sRGB ekran renklerine çevrildi. Tüm kapaklar aynı açıklıkta olduğu için kapaklar yalnızca renk tonuyla ayırt edilebilir. Ekranınızın renk ayarları sıralamayı etkileyebileceğinden gece modu ve renk filtrelerinin kapalı olması önemlidir.
Sonuç ekranındaki değerler ne anlama gelir?
| Değer | Anlamı |
|---|---|
| Karışıklık indeksi (C) | Hataların büyüklüğü. Kusursuz sıralamada 1,00 olur. 1,60 altı normal kabul edilir; 3 ve üzeri belirgin renk körlüğünde görülür. |
| Hata ekseni açısı | Hataların hangi renk ekseninde yoğunlaştığı. Protan yaklaşık +8 derece, deutan yaklaşık -8 derece, tritan yaklaşık -80 derece civarındadır. |
| Seçicilik indeksi (S) | Hataların tek bir eksende toplanma derecesi. 1,8 altı, hataların belirli bir türe uymadığını, dikkat dağınıklığı veya rastgele seçimi gösterir. |
| Büyük geçiş | Sıralamada çemberin karşı tarafına atlanan adım sayısı. Klasik D-15 değerlendirmesinde iki veya daha fazla büyük geçiş başarısızlık sayılır. |
Sonuç nasıl yorumlanır?
- C indeksi 1,60 altı: Normal renk ayırt etme.
- Açı +0,7 ile +40 derece arası: Protan tipi hata (kırmızıya karşı zayıflık).
- Açı +0,7 ile -40 derece arası: Deutan tipi hata (yeşile karşı zayıflık).
- Açının mutlak değeri 55 derece ve üzeri: Tritan tipi hata (mavi-sarı zayıflığı).
- Şiddet: C indeksi 1,6 ile 2,4 arası hafif, 2,4 ile 3,3 arası orta, 3,3 üzeri güçlü olarak yorumlanır.
Plaka testi ile sıralama testi arasındaki fark nedir?
Plaka testi, belirli renk farklarının görülüp görülmediğini evet ya da hayır şeklinde ölçer ve hafif zayıflıkları bile yakalayabilir. Sıralama testi ise renk karışıklığının yönünü ölçer. Bu yüzden iki test birlikte en iyi sonucu verir: plaka testi renk körlüğünü tarar, sıralama testi türünü netleştirir. İkisini art arda çözmek için tam testi kullanabilirsiniz.
Saha notu
Testi hazırlarken skorlama yöntemini, renk körlüğü simülasyonuyla görülen renklere göre en benzer kapağı seçen sanal katılımcılarla denedik. Protan simülasyonu +6, deutan simülasyonu -11, tritan simülasyonu -86 derecelik açı verdi; bu değerler bilimsel yayınlarda bildirilen aralıklarla örtüşüyor. Kusursuz sıralama ise beklendiği gibi 1,00 C indeksi verdi.
Sık sorulan sorular
D-15 testinde kaç hata normaldir?
Komşu iki kapağın yerini değiştirmek gibi küçük hatalar normaldir ve C indeksini fazla yükseltmez. Çemberin karşı tarafına atlayan iki veya daha fazla büyük geçiş, renk görme bozukluğuna işaret eder.
Plaka testim normal ama sıralama testinde hata yaptım, neden?
Kapaklar birbirine çok yakın tonlarda olduğu için dikkat dağınıklığı veya acele etmek hatalara yol açabilir. Hatalar belirli bir eksende toplanmıyorsa sonuç türe uymayan hatalar olarak gösterilir ve renk körlüğü anlamına gelmez.
Renk körlüğüm var ama bu testi geçtim, mümkün mü?
Evet. Hafif kırmızı-yeşil zayıflığı olan kişilerin önemli bir kısmı D-15 testini geçer. Bu test daha çok orta ve güçlü bozuklukları ayırmak için tasarlanmıştır.
Kapakları sürükleyebilir miyim?
Bu sürümde kapaklar dokunarak sıraya eklenir; bu yöntem telefonda ve bilgisayarda aynı şekilde çalışır. Yanlış eklenen kapağa dokunarak geri alabilirsiniz.
Sonuçtaki açı neden önemli?
Açı, renk karışıklığının hangi koni türüyle ilgili olduğunu gösterir. Protan ve deutan kişiler farklı renk çiftlerini karıştırdığı için hata ekseninin açısı farklı çıkar.
İlgili sayfalar
- Renk Plakası Testi: Ishihara tarzı nokta plakalarıyla kırmızı-yeşil ve mavi-sarı renk görüşünüzü test edin.
- Tam Test: İki testi art arda çözün ve birleşik sonucunuzu alın.
- Renk Körlüğü Simülatörü: Kendi fotoğrafınızın renk körü biri tarafından nasıl görüldüğünü izleyin.
- Renk Körlüğü Türleri: Protanopi, döteranopi, tritanopi ve akromatopsi arasındaki farkları öğrenin.
Hazırlayan: Ramazan Yeşildal · Son güncelleme: